Książka pt. “Ludowa historia Polski” Adama Leszczyńskiego – dlaczego warto przeczytać?

Szeroka panorama sytuacji społecznej Adama Leszczyńskiego, którą znajdziemy w jego najnowszej książce pt. “Ludowa historia Polski“, jest bardzo interesująca, w tym opis sytuacji chłopów i robotników w II RP i ich buntu, ale przy opisie węzłowego momentu historii mogą pojawić się pytania.

O czym traktuje ta pozycja książkowa?

W tej książce bez wątpienia każdy czytelnik znajdzie wiele ciekawych książek. Są tutaj:

  • strajki,
  • napięcia na wsi,
  • obawy ziemian przed straceniem ziemi,
  • wreszcie sceptycyzm ludzi wobec poboru do wojska.

Można odnieść wrażenie, że autor chciał wykorzystać swój talent dziennikarski do zdemaskowania narodowo-patriotycznego mitu odzyskania niepodległości. Jest to bardzo powierzchowne, zwłaszcza w porównaniu z rewolucją 1905 roku, która jest ciekawszą analizą wcześniejszego wybuchu gniewu społecznego. W sytuacji roku 1918 nie patrzy nawet na szerszy kontekst rewolucyjny tamtych czasów (bunty w Niemczech i Rosji), ale w prawdzie wojny polsko-bolszewickiej nie bierze pod uwagę słabego poparcia dla waszych bolszewików, ale masową mobilizację.

Jak ta książka przedstawia się w historiografii?

Książka “Ludowa historia Polski” Adama Leszczyńskiego wpisuje się to w szerszy nurt polskiej historii powszechnej, który nie docenia wartości zagadnienia nacjonalizacji narodu polskiego w okresie od przełomu XIX i XX w. do 1939 r. Autor ukazuje świadomość narodową. Chłopi przez kilka stron, ale nie rozwija tego szerzej. Jednakże “budowanie narodu” może być postrzegane jako “mit rządzenia”, tj. rozbrajanie gniewu ludzi ideą narodowej solidarności. Co więcej, przypomnienie konstruktywistycznej interpretacji powstania narodu jest chyba “polskie na zawsze” i byłoby dość sporne z wszelkimi prawicowymi wizjami tego polskiego jądra narodu.

Książka jest naukowa czy może popularnonaukowa?


Aby dokonać ostatecznej oceny najnowszej książki Adama Leszczyńskiego, warto zadać pytanie – czym właściwie jest polska historia ludowa? Traktowanie o tym temacie jest dość trudne, zwłaszcza że analiza została zawężona do kilku głównych wątków, a zainteresowanie naukowców tematem jest generalnie wciąż niewielkie. Recenzowaną książkę należy traktować jako ewentualny esej, czyli oryginalną narrację historyczną o Polsce, popularnonaukową w swej formie, przy zachowaniu podstawowych zasad rygoru naukowego. Leszczyński podjął temat, który aż prosi się o pisarza z odpowiednią wrażliwością, który nie boi się wyzwań.

 

Dlaczego każdy miłośnik historii powinien przeczytać książkę pt. “Ludowa historia Polski” Adama Leszczyńskiego?

Najnowsza książka pt. “Ludowa historia Polski” Adama Leszczyńskiego jest to całościowa wizja, która daje bardzo konkretny, a jednocześnie subtelnie zniuansowany obraz polskiej historii. W przeciwieństwie do syntezy wieloletnich badań, otrzymaliśmy tutaj rzetelny punkt wyjścia i otworzyliśmy nową perspektywę myślenia o przeszłości. Tytuł ostatniego podrozdziału, który w prosty sposób zawiera część metodologiczną, stanowi zaproszenie do całego toku badań, refleksji i publikacji.

Jakie są zalety tej książki?

W tej kategorii praca o Adamie Leszczyńskim jest znakomitą książką, która mimo pewnych niedociągnięć z pewnością wybija się ponad przeciętny poziom polskich opracowań historycznych. Autorowi należą się wyrazy uznania za:

  • realizację ambitnych wyzwań,
  • wysiłek w podejmowaniu problematyki różnych okresów i badań,
  • umiejętne posługiwanie się kategoriami długofalowymi,
  • przygotowanie merytorycznych wykładów.

Po tą książkę mogą sięgnąć nie tylko zawodowi historycy. “Ludowa historia Polski” (https://www.taniaksiazka.pl/ludowa-historia-polski-adam-leszczynski-p-1431684.html) Adama Leszczyńskiego jest dziełem niezwykle ważnym i przełomowym, które z pewnością postawi nowe pytania warte postawienia.

Jakie sprawy są poruszone w tej publikacji?

Żeby podgrzać sprawę, zacznijmy od kilku ważnych uwag na temat przeszłości historycznej narodu polskiego Leszczyńskiego. Przyzwyczailiśmy się do pewnych ścisłych podziałów historii Polski. Leszczyński niewiele robi z tymi podziałami, poza krytyką, i ustanawia własne. I to jest trochę intrygujące. Bo krytykując pewne podziały, nie znajduje innego sposobu na przekazanie historycznej syntezy, jak tylko wypracować nowe podziały. A może każdy z nas musi się uczyć w inny sposób?

Jaką metodologię zastosował tutaj autor?

Leszczyński ukazał się swoim bohaterom, jak detektyw w archiwum czy książce historycznej. Istnieją źródła informacji na te tematy. Wiem, że autor je zna, pewnie dlatego opowiadanie toczy się czasem tak, jakby była to kwestia absolutnie ujęta tylko w tekście i nierozwijająca powszechnej wyobraźni. Świadczy o tym również ilość tekstu i symbolika – autorka wielokrotnie wymienia daty życia i śmierci z osobami piszącymi w nawiasach. We współczesnym pisaniu o przeszłości historycznej ważne są dla mnie gesty, takie jak naturalnie szumny tytuł. Książka Leszczyńskiego pełna jest cytatów, które przypominają nam o niezwykłym uroku języka staropolskiego. Aby zrozumieć ten język polski, trzeba być dzisiaj nieco bardziej oczytanym.

 

O czym jest i jak jest napisana książka pt. “Ludowa historia Polski” Adama Leszczyńskiego?

To, co można znaleźć w książce pt. Ludowa historia Polski ze strony www.taniaksiazka.pl Adama Leszczyńskiego, to nadmierne skupienie się na historii politycznej i gospodarczej oraz zainteresowanie się seksualności (zwłaszcza do końca XIX wieku), płcią i kultury. Wszystkie te kwestie są poruszane dosyć dogłębnie.

Z czego autor korzystał podczas pisania tej książki?

W pierwszych rozdziałach autor korzysta z tekstów literackich, gdyż źródła są na ogół skąpe. W czasach nam bliższych, ten zakres tekstów staje się jeszcze bardziej widoczny. To samo dotyczy kwestii kultury chłopskiej, czy istniała w jakiejś formie, jakie były jej możliwe przejawy i jak ją traktowano w późniejszych czasach? Chłopi wierzyli w jedno i śpiewali chłopskie piosenki. A chłopi jako słowo Leszczyński w ogóle się nie pojawia. Wystarczy przyjrzeć się odnośnikom, w których nie pojawia się Kolberg (w zasadzie w całej książce), która również jest ważnym źródłem wiedzy o przemocy seksualnej. Jednocześnie warto zastanowić się nad takimi pojęciami jak “prawa pierwszej nocy”. Autor wiele miejsca poświęca porównaniu losów chłopów polskich i zachodnich z losami ich rówieśników, wzmiankuje także jednak kwestię seksualności. Jakby nie była to już “ludowa opowieść”, a przecież ciało oswojone, zwyczajne, zmodyfikowane, zgwałcone jest jej bohaterem. Równie ważne jest ciało czarownicy i jego los.

Jak autor opisuje poszczególne zagadnienia?

Sam temat książki wydaje się być atrakcyjny dla analizy etyki chłopskiej i szlacheckiej. W książce pt. “Ludowa historia Polski” perspektywa antropologii, etnografii czy kulturoznawstwa jest w książce praktycznie najbardziej eksploatowana. Nie jest to “radykalne przewartościowanie”, o które chodziło autorowi w kulminacyjnym eseju jego dzieła, Eseju o metodzie.

Skąd autor zaczerpnął tytuł książki?

Tytuł i podtytuł tej książki nie jest wcale przypadkowy. Zaskakujące jest to, że o Foucault, od którego książka wzięła tytuł, wspomina dopiero w podsumowaniu, mimo że autor już w rozdziale o średniowieczu używa sformułowania. W “oporze” i strategiach jego stosowania jest znacznie więcej. Nawiązanie do Foucaulta wydaje się oczywiste, gdy pisze on, że “idealne i wyobrażone gospodarstwo szlacheckie było sposobem doskonałego nadzoru”. Zwłaszcza, że francuski filozof, podobnie jak Leszczyński, narrację przeszłości rozumiał w odniesieniu do narracji teraźniejszości.